Waarom de wet Inclusief Onderwijs de scholenmarkt naar een hoger plan tilt

Doorgaans worden onderwijsgebouwen ontworpen vanuit een algemene standaard en Programma van Eisen. Voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, werd vaak de oplossing gezocht in specifieke voorzieningen buiten het reguliere. Hoewel dit destijds logisch leek, zien we nu dat onze huidige schoolgebouwen daardoor niet altijd de flexibiliteit bieden die nodig is voor elk kind. Het resultaat is een grote voorraad van onderwijsgebouwen die we nu met zorg en visie mogen aanpassen, zodat we de figuurlijke en letterlijke drempel voor ieder kind kunnen weghalen.

Met de “Wet Inclusief Onderwijs 2035” staan we voor een gigantische en inspirerende opgave. Dit vraagt om een grondige herinrichting en specialistische zorgvoorzieningen. Denk aan aangepaste doucheruimtes, MIVA-toiletten op elke verdieping, verschoonruimtes met tilliften, automatische (schuif)deuren, stopcontacten en lichtschakelaars op een hoogte die zowel vanuit een staande als zittende positie bereikbaar zijn. De meeste onderwijsgebouwen zijn simpelweg niet geschikt voor de opdracht dat elk kind in de eigen buurt naar school moet kunnen. Bij Topos zien we dit als dé kans om de kwaliteit van onze leeromgevingen fundamenteel te verbeteren voor álle kinderen.

 Ontwerpen voor iedereen

Vanuit onze lijfspreuk “Imagine Tomorrow” zetten wij ons in voor een meer inclusieve toekomst, waarbij iedereen mee kan doen. Daarvoor gebruiken wij het ontwerpconcept  “Design from the Margins”. Deze beschrijft dat als je rekening houdt met de meeste gemarginaliseerde groep, je uiteindelijk een beter ontwerp maakt voor iedereen. Een kind met een lichamelijke of cognitieve beperking stelt namelijk de scherpste eisen aan een gebouw. Als we die uitdaging aangaan, gecombineerd met extra akoestische maatregelen, doordachte ontprikkelingsruimtes en een rustige, huiselijke uitstraling, dan profiteert ook de leerling zonder rugzakje van diezelfde rust en helderheid. Inclusiviteit is geen extraatje; het is de blauwdruk voor superieure architectuur.

Bij Topos vertalen we dit naar drie cruciale pijlers:

• Behandelkamers als ondersteunend fundament: Waar de aula vaak het kloppend hart is, vormen goed ingerichte behandelkamers het onmisbare fundament. Door ruimtes voor medische handelingen, fysiotherapie en speciaal sanitair (zoals MIVA-toiletten en douches op strategische plekken) naadloos te integreren, zorgen we dat de ondersteuning naar het kind toe komt. Zo kan ieder kind volwaardig meedoen zonder dat de school aanvoelt als een (zorg)instelling.
• Prikkelmanagement en veilige havens: Een goed gebouw – gecombineerd met veilige havens – stimuleert het kind. Veilige havens zijn prikkelarme zones of glazen concentratie-units waar een leerling zich kan terugtrekken zonder de verbinding met de groep te verliezen. Dit slimme prikkelmanagement voorkomt overbelasting en bevordert de focus voor de hele klas.
• De ‘leerstraat’ als sociale ader: Transformeer drukke passeerruimtes tot ontmoetingsstraten. Dit zijn bredere gangen waar kinderen in een rolstoel elkaar moeiteloos kunnen passeren en ontmoeten. Deze extra breedte is geen loze ruimte, maar vormt de perfecte aanleiding om van een gang een plek van ontmoeting te maken, of deze zelfs te verbreden tot een dynamisch leerplein dat aansluit bij de onderwijsvisie van de school.

De school terug in de buurt

De echte winst van inclusief onderwijs zit in de sociale cohesie. Door scholen inclusiever te maken, kunnen kinderen met een beperking straks gewoon in hun eigen wijk naar school. De zorg wordt naar het kind gebracht in plaats van andersom. Dit normaliseert diversiteit vanaf jonge leeftijd: je groeit samen op, je leert samen en je hoort er simpelweg bij.

Wat kost dat onderaan de streep: Investeren in waarde

Natuurlijk vraagt dit om een andere kijk op de financiën. De Wet Inclusief Onderwijs brengt middelen mee om deze transitie mogelijk te maken, en dat is hard nodig. We hebben het over tastbare ingrepen: meer rolstoeltoegankelijke toiletten op elke verdieping, betere akoestiek, een rustiger kleuren- en materialenpalet en een buitenruimte die voor iedereen toegankelijk is. Zelfs de openbare ruimte rondom de school moet worden herzien om het veilig brengen en halen van minder mobiele kinderen te faciliteren.

Ja, het inclusief maken van een onderwijs vraagt om een investering, maar het rendement is onbetaalbaar. Een inclusieve school is een adaptieve school die over veertig jaar nog steeds relevant en courant is. Bovendien zorgt een gezond, prikkelarm binnenklimaat voor aantoonbaar minder ziekteverzuim onder personeel en betere leerprestaties.

Bouwen aan de norm van morgen

Bij Topos is inclusieve architectuur geen trend, het is onze standaard. Vanuit onze Imagine Tomorrow visie ontwerpen we al ruim 70 jaar onderwijsgebouwen waarin iedereen mee kan doen. Een gebouw dat feilloos werkt voor een kind met een beperking, werkt uiteindelijk intuïtiever, gezonder en prettiger voor iedereen.

Bent u benieuwd hoe wij van uw vierkante meters een toekomstbestendig en maatschappelijk rendabel fundament maken? Wij denken graag met u mee.