Interview met Raymond Pet, directeur Scala College

Scala College: bouwen aan ruimte, ritme en richting

Er zijn van die gebouwen die niet alleen worden neergezet, maar ontstaan — in gesprekken, in overtuigingen, in redeneringen, in het zoeken naar wat onderwijs vandaag is en wat het morgen moet zijn. Het nieuwe Scala College in Alphen aan den Rijn is zo’n gebouw. Een plek waar de onderwijsvisie, het ontwerp en de praktijk samenkomen. Directeur Raymond Pet, inmiddels ruim twintig jaar verbonden aan de school, verwoordt het nuchter: “Het oude gebouw paste niet meer bij de onderwijsvisie die we hadden.” Een zin die de kern raakt van een veel groter probleem waar het Scala College mee worstelde: een onderwijsconcept dat zich had ontwikkeld, maar een gebouw dat was blijven steken in een tijd waarin klassikale instructie de norm was en leerlingen vooral moesten luisteren.

Twee jaar na oplevering van het nieuwe Scala College bezochten wij het onderwijsgebouw en spraken we Raymond over de ervaringen nu en tijdens het ontwerp- en realisatieproces.

Het probleem was een visie die uit haar jasje groeide

Het Scala College stond voor een dubbele uitdaging. Enerzijds veranderde het onderwijs zelf: meer eigenaarschap bij leerlingen, meer ruimte voor samenwerking, meer differentiatie. Anderzijds veranderde de samenleving: leerlingen hebben meer prikkels, meer behoeften, meer diversiteit in ondersteuningsvragen.

Raymond zegt daarover: “De leerlingen hebben meer ruimte nodig tegenwoordig en leerlingen met extra onderwijsbehoeften vragen soms letterlijk meer ruimte.”

Het oude gebouw aan de Diamantstraat in Alphen aan den Rijn kon dat niet meer bieden. De omgeving was druk, het gebouw gedateerd, de sfeer onrustig. De overstap naar de nieuwe locatie bracht direct verandering: “Vanaf het moment dat wij hier zaten merkte je dat het ook meteen iets positiefs deed met de leerlingen in hun gedrag. De volwassen uitstraling van het nieuwe Scala College leidde tot een meer volwassen houding van de leerlingen.”

Maar een nieuw gebouw vraagt meer dan bakstenen. Het vraagt om een ontwerp dat de onderwijsvisie ondersteunt.

De oplossing is een gebouw dat meebeweegt

Topos werd al geselecteerd voordat Raymond directeur werd. Hij zegt daar met humor over: “Ik heb niet voor jullie gekozen. Ik werd gewoon met jullie in de maag gesplitst.” Maar die samenwerking groeide uit tot iets dat hij later “een heel prettige samenwerking” noemt.

Het ontwerp van het nieuwe Scala College is gebouwd op drie pijlers:

1. Domeinen als leerlandschappen

Geen eindeloze gangen met identieke lokalen, maar clusters van ruimtes waar leerlingen zelfstandig kunnen werken, overleggen of reflecteren. “We hebben domeinruimtes ingericht zodat leerlingen niet altijd bij de docent hoeven te blijven zitten.”

Deze ruimtes zijn flexibel, toekomstbestendig en kunnen — indien nodig — worden omgebouwd tot extra of grotere lokalen. Een antwoord op het lerarentekort én op de groeiende vraag naar passend onderwijs.

2. De doorsteek en de aula: plekken van ontmoeting

De doorsteek, een lichte ruimte met bijzondere maatwerk zitplekken en een zitrots tussen de domeinen, is uitgegroeid tot een van de meest geliefde plekken van de school. “Leerlingen komen hier graag en soms zelfs om te studeren.”

De aula, hoog en ruim, is verrassend stil. Raymond: “Iedereen verwacht dat de aula een galmbak is, maar het is er altijd rustig. Dat komt door de combinatie van slimme akoestiek, variatie in hoogtes en subtiele diffusie. Dat maakt de aula een rustige plek — een zeldzaamheid in scholenbouw.”

3. Sport als identiteit, niet als bijzaak

Sport is verweven in het DNA van het Scala College. Voor veel leerlingen is het dan ook dé reden om voor het Scala College te kiezen. De fysieke koppeling tussen school en sporthal is dan ook geen luxe, maar noodzaak. “Het zit echt verweven in de hele organisatie en het is zo vanzelfsprekend dat je binnen je eigen school gymlessen kunt geven.” Sport is hier geen vak, maar integraal onderdeel van het onderwijs. Het Scala College is ook een Topsport Talentschool, welke maatwerk oplossingen biedt aan leerlingen die naast het onderwijs ook een professionele sport beoefenen.

Twee werelden aan één tafel

Onderwijs en architectuur spreken niet altijd dezelfde taal. Raymond verwoordt dat scherp: “Architecten besteden vaak veel tijd aan iets waarvan ik denk: serieus jongens…. hup tempo maken. Maar andersom is dat natuurlijk ook het geval.”

Toch ontstond er een samenwerking waar begrip was voor de invalshoek van de ander, waarin beide visies elkaar konden versterkten. Sommige architectonische aandachtspunten die eerst onbenullig leken voor het onderwijs — zoals het plafond dat boven de domeinen 20 centimeter hoger moest zijn — bleken achteraf het gebruik voor onderwijs te bevorderen. “Dat vond ik het leukste, dat je allebei vanuit een ander perspectief kijkt, elkaar volledig in de waarde laat en daarmee tot de beste oplossingen komt.”

Tijdens de realisatie woedde Corona door het land, dat maakte het proces ingewikkelder. Rondleidingen konden niet doorgaan, medewerkers konden het gebouw niet vroegtijdig ervaren en er alvast aan wennen. Raymond noemt dat een gemis: “Dat had echt geholpen in het eerste jaar van ingebruikname.”

Een gebouw klaar voor de toekomst

Het nieuwe Scala College is meer dan een onderwijsgebouw. Het is een antwoord op maatschappelijke vraagstukken zoals inclusiviteit, welzijn, duurzaamheid. Met flexibel inzetbare ruimtes, rustige zones en aanpasbare domeinen is het gebouw voorbereid op de groeiende groep leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften.

“Die spreekkamers, dat is een van de beste keuzes die we gemaakt hebben. Deze worden niet alleen gebruikt om te overleggen, maar ook voor gesprekken met ouders of voor leerlingen die voor samenwerkingsopdrachten een kleinere ruimte willen gebruiken.”

Maar ook ruimtes voor ontspanning, daglicht, het overzicht en ontmoetingsplekken dragen bij aan een onderwijscultuur dat een positief effect heeft op het welzijn van leerlingen. In het kader van duurzaamheid is het hergebruik van het casco van het oude Groene Hart College een stille, maar betekenisvolle keuze. “We hebben de gehele constructie uit het oude gebouw gebruikt en dat vertel ik ook met trots in mijn rondleidingen.” Raymond erkent dat de circulariteit nu nóg prominenter visueel aanwezig zou mogen zijn, maar ziet het als een beweging die groeit — en waar onderwijsgebouwen een voorbeeldfunctie in kunnen hebben.

Een prettige tijd bij het Scala College

Raymond zei het bij de opening, en herhaalt het met een glimlach: “Ik heb het het mooiste gebouw van Alphen genoemd.” Maar zijn echte wens ligt dieper: “Als leerlingen over tien jaar terugkijken en zeggen: ik heb daar een prettige tijd gehad, dan heeft het gebouw daaraan bijgedragen.”